updated: 14 ต.ค. 2556 เวลา 15:45:04 น.
ย้อน กลับไป 40 ปีก่อน
นักศึกษา-ประชาชนต้องสังเวยชีวิตริมถนนราชดำเนิน ในเหตุการณ์ 14 ตุลาคม
2516 เพื่อโค่นล้มรัฐบาลที่ถือครองอำนาจเผด็จการทหาร
แม้ชัยชนะจะตกอยู่ที่ฝ่ายประชาชนแต่
3 ปีถัดมา การเข้าล้อมปราบนิสิต-นักศึกษาเกิดขึ้นอีกครั้ง เมื่อผู้ที่ถูกกล่าวหาเป็นเผด็จการ -
จอมพลถนอม กิตติขจร เดินทางกลับเข้าสู่ประเทศไทยกลายเป็นเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ 6 ตุลาคม 2519
หลายชีวิตต้องล้มตาย -หนีเข้าป่าถูกตีตราว่าเป็นคอมมิวนิสต์หลังสิ้นเสียงปืน - ควันไฟ ผ่านกาลเวลาวันแล้ววันเล่า นักต่อสู้ทั้ง 2 เหตุการณ์ ถูกเล่าขานบอกต่อนามว่า "คนเดือนตุลา" เป็นเวลา 40 ปี "คนเดือนตุลา" ที่เคยถูกมองว่าเป็น "ฮีโร่" กลับถูกตั้งคำถามในเชิงลบ หลังจากหลายคนเลือกเดินบนเส้นทางการเมืองหลากสี หลายสาย
"จาตุรนต์ ฉายแสง" รมว.ศึกษาธิการ ที่อยู่ในหมวกพรรคเพื่อไทย - สีแดง
"วิทยา แก้วภราดัย" ที่อยู่ใต้ชายคาพรรคประชาธิปัตย์ - สีฟ้า
อาจเป็นภาพตัวอย่างที่ฉายให้เห็นชุดความคิดที่แตกต่างข้างต้น"ประชาชาติธุรกิจ" สนทนากับเขาทั้งคู่ เพื่อหาเหตุผลในวันที่ "คนเดือนตุลา"ต้องเดินแยกทาง
--------------------
วิทยา แก้วภราดัย
- สิ่งที่คนเดือนตุลาเรียกร้องเมื่อ 40 ปีก่อนมันผลิดอกออกผลอย่างไร
ผมคิดว่าสิทธิเสรีภาพที่เราเรียกร้องเมื่อ 40 ปีก่อนมันเบิกบานมาก มากเสียจนคนรุ่นใหม่ไม่รู้จักคำนี้ แต่ถ้าคุณเริ่มสนใจเรื่องคนอื่นบ้าง คุณจะเริ่มเห็นความไม่เท่าเทียมกันยังคงมีอยู่ คุณเริ่มจะเห็นว่า คุณเป็นพวกอภิสิทธิ์ชน และการแสวงหาความดีกับอำนาจ คนชั่วกับคนมีศีลธรรม คุณจะเริ่มตัดสินใจยากขึ้นว่าควรจะศรัทธาใคร ผมเข้าใจว่าวันนี้ระหว่างคนดีกับคนมีสตางค์ เกินครึ่งก็ตัดสินใจแล้วว่าจะคบคนรวยมากกว่าคบคนดี
- นั่นคือผลพวงจากระบบทุนนิยม
สังคมจะเริ่มล่มสลาย คุณธรรมความดีก็เริ่มหาย สังคมไทยเกือบจะไม่มีคุณธรรมหลงเหลือ จากเคยภูมิใจประเทศไทยที่มีแต่รอยยิ้ม มีวัฒนธรรม มีศาสนา ปรากฏว่ากลายเป็นประเทศที่ไร้ระเบียบไร้วินัยที่สุด แม้แต่คุณธรรมก็ไม่รู้จัก
วันนี้มันเปลี่ยนไปเป็นคนละระบบ เผด็จการทหารมันล้มง่าย มันหน้าเดียวไม่มีอะไรซับซ้อน การยึดอำนาจปัจจุบันของรัฐ เขาทำธุรกิจเอง เป็นพ่อค้าในมือหมด ไม่ต้องรอใครมาวิ่งเต้น จัดสรรผลประโยชน์ลงตัวหมด มันไม่ง่ายที่จะล้มเขา เขามาจากระบบเลือกตั้ง คุณจะไปชี้ว่าเขาเป็นเผด็จการได้อย่างไร มันต้องเจอกับตัวเอง โดนทุบโดนตีและรู้ว่ารัฐบาลสั่งเอง ถึงจะบอกได้ว่าไอ้นี่ล่ะเผด็จการ
- เมื่อรู้ผลลัพธ์ ทำไมไม่ต่อสู้เหมือนในอดีต
(เงียบ) ผมคิดว่าคนเดือนตุลามันสลายไปกับกาลเวลา เส้นทางเดิน 40 ปีหลังเดือนตุลา ทุกคนก็เลือกเส้นทางเดินของตัวเอง การล่มสลายของพรรคคอมมิวนิสต์แยกคนเดือนตุลาออกไปหลายสายด้วยกัน เพราะมันล่มสลายทางศรัทธา ไม่เหลือเลย คนจำนวนหนึ่งก็ผิดหวังกับศรัทธา ฉะนั้นระบบการเชิดชูคุณธรรม การเสียสละ มันใช้ไม่ได้กับโลกที่ต้องแข่งขันกันทุกวัน
- ทำไมคนเดือนตุลาถึงแตกกระจาย ทั้งที่เคยเอาชีวิตต่อสู้ร่วมกันมาเมื่อ 40 ปีก่อน
มันมีพัฒนาของแต่ละคน คุณลองกลับไปดูตั้งแต่เริ่มต้น เขาเริ่มต้นอย่างไร เขาพัฒนาอย่างไร คุณจะพบว่าเขาเริ่มเบี่ยงซ้ายทีละนิด จนวันนี้เขาเริ่มห่างกับคนที่เบี่ยงขวาทีละนิด มันไกลมาก และระยะเวลาทำให้คนสองกลุ่มห่างกันมาก
- ควรมองภาพคนเดือนตุลาอย่างไร
ขอให้มองที่จิตใจเขา จิตใจที่ต่อสู้ กล้าเสียสละเมื่อ 40 ปีก่อน อย่ามองเขาในวันนี้
- พวกเขายังเป็นฮีโร่หรือไม่
(สวนทันที) ต้องมองสิ แต่มองเมื่อ 40 ปีที่แล้ว ไม่ใช่วันนี้ วันนี้คุณต้องศึกษาว่าเขาเป็นใคร แต่เราต้องเคารพเชิดชูจิตใจคนเดือนตุลาทั้งหมด ว่าเป็นคนหนุ่มสาวที่กล้าต่อสู้กล้าเสียสละ แต่วันนี้เวลาเปลี่ยน เขาจะกลายเป็นสิ่งที่ชำรุดทางประวัติศาสตร์หรือไม่ก็ว่ากันไป
- บางคนเชื่อว่า 40 ปีที่ผ่านมาระบบเผด็จการยังอยู่ แต่เปลี่ยนสภาพจากพึ่งพาทหารมาพิงหลังคนดี
เอ่อ ผมคิดว่าสังคมมันพัฒนาไปสู่ระบบทุนนิยม และนายทุนจะเป็นเผด็จการที่สมบูรณ์แบบที่สุด ในวันข้างหน้าผมก็ต้องลุกขึ้นสู้กับนายทุนพวกนี้
- ลุกขึ้นต่อสู้กับระบบหรือแค่กับคนบางกลุ่ม
ผมว่าทุนนิยมก็มีพัฒนาการของมัน แต่ทุนนิยมที่เข้ามาครอบงำการเมืองมันผูกขาดเกินไป เป็นระบบรัฐที่รองรับระบบทุนนิยม เมื่อ 40 ปีก่อนเราก็พูดถึงการต่อต้านจักรวรรดินิยมอย่างสหรัฐอเมริกา พูดถึงทุนนิยมผูกขาด แต่วันนี้เรากลับทำเป็นเฉยเมย
ขณะที่ระบบศักดินาที่เราลุกขึ้นเปลี่ยนแปลงเมื่อ 40 ปีก่อน จะพบว่าวันนี้ที่ยังเหลือแต่เพียงโครงสร้างเชิงวัฒนธรรม ศักดินาในเชิงเศรษฐกิจเกือบหมดแล้ว ไม่มีการขูดรีดไถเงินคนเหมือนในอดีตแล้ว
- ยังต้องล้มระบบศักดินาที่ยังเหลืออยู่ตามอุดมการณ์ต่อสู้เมื่อ 40 ปีก่อน
(สวนทันที) คุณจะไปล้มเอาอะไร ล้มโครงสร้างเชิงวัฒนธรรมหรือ คุณล้มเพื่อเอาอะไร ในระบบทุนนิยมคุณหาสัญญะของเชิงคุณธรรมเจอหรือเปล่า คุณพอจะยกใครขึ้นมาเป็นตัวแทนของคุณธรรมได้หรือไม่ แต่ผมเชื่อว่ากลุ่มศักดินาที่ยังเหลืออยู่เขาบอกได้นะครับว่า สัญญะของคุณธรรมในตัวแทนของเขาเป็นใคร
วันนี้มันมีระบบที่พัฒนาขึ้น เมื่อก่อนระบบที่ศักดินาจับมือกับทหารซึ่งล่มสลายไปแล้ว กากเดนสุดท้ายของเผด็จการที่เหลืออยู่คือ วันที่บิ๊กจ๊อด (พลเอกสุนทร คงสมพงษ์ ประธานคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ หรือ รสช.) ปฏิวัติและให้สัมปทานแก่ พ.ต.ท.ทักษิณ (ชินวัตร) ซึ่งกลายเป็นกลุ่มทุนที่พัฒนาระบบขึ้นมาผูกขาดแทน
- 40 ปีก่อนมีประเด็นที่ทำให้คนทุกชนชั้นลุกขึ้นมาต่อสู้กว่า 5 แสนคน ในวันนี้ยังมีโอกาสเกิดขึ้นเช่นนั้นอีกหรือไม่
ผมว่าคำว่าสิทธิเสรีภาพ การต่อสู้ทางชนชั้นเป็นการต่อสู้ในวันที่คนกลุ่มหนึ่งถูกรังแก ถูกละเมิดสิทธิเสรีภาพ และลุกขึ้นต่อสู้ 14 ตุลาเป็นตัวแทนของการต่อสู้ เมื่อนักวิชาการถูกคุกคามสิทธิ กลุ่มปัญญาชนถูกจับกุม ฉะนั้นรัฐบาลไหนก็ตามที่คุกคามสิทธิเสรีภาพ แสวงหาผลประโยชน์แต่พวกพ้อง ละเลยประชาชนส่วนใหญ่ ก็ต้องระวังสิ่งนี้
วันนี้คุณลองไปตีผู้ชุมนุมที่อยู่หน้าทำเนียบสิ ไปล้อมปราบกลุ่มผู้ชุมนุมผลผลิตทางการเกษตรสิ ถ้าเรื่องพวกนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำอีก ผมว่ามีการลุกขึ้นประท้วงต่อต้านแน่ ผมว่าเรื่องของแพงคนทนได้ ประหยัดได้ เอาประชานิยมมาแหย่ไว้ได้ แต่ถ้าสิทธิเสรีภาพถูกกระทบเมื่อไร จะเกิดการเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพทันที
- วันนี้เห็นการสุกงอมในประเด็นนี้มากขึ้น
ก็มีมาเป็นระยะ ๆ ผมว่ามีมาตั้งแต่ท่าทีการสลายม็อบเสธ.อ้าย ท่าทีของรัฐบาลในการยุยงส่งเสริมให้เสื้อแดงรุมทำร้ายพรรคประชาธิปัตย์ ท่าทีในการสลายม็อบที่ประจวบคีรีขันธ์ ที่สี่แยกควนหนองหงษ์ จังหวัดนครศรีธรรมราช รวมถึงการสลายม็อบชาวบ้านที่เรียกร้องเรื่องน้ำท่วม
- เคยเป็นนักต่อสู้เมื่อ 40 ปีก่อน เวลานี้เป็นนักการเมืองอยู่ในกลุ่มผู้ใช้อำนาจ ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงอะไรได้
ในอดีตผมไม่ได้เรียกร้องคนเดียว การที่ผมเป็นนักศึกษา ผมไม่ได้ยืนทระนงอยู่คนเดียว ผมมาพร้อมเพื่อนมิตรมากมาย พร้อมประชาชนที่มีอารมณ์ร่วมเดียวกัน ผมก็เตือนหลายคนในวันนี้ว่าถ้าประชาชนยังชอบกันแบบนี้มันก็ช่วยไม่ได้นะ สังคมก็ต้องเดินแบบนี้
- ต้องรอให้ประชาชนมีอารมณ์ร่วมเดียวกันก่อน
มันต้องมีจุดเปลี่ยนแปลงก่อน ถ้าเขายังชอบแบบนี้จะให้ทำอย่างไร มีคนถามว่าทำไมไม่เกณฑ์คนมาช่วยม็อบต่าง ๆ ก็คนเขายังชอบอย่างนี้ ก็ยังชอบทักษิณกันอยู่จะไปยุ่งอะไรกับเขา (หัวเราะ)
-คิดอย่างนี้ดูใจร้ายเกินไป
(สวนทันที) พูดมากก็เป็นแค่ไอ้บ้าคนหนึ่ง ยกตัวอย่างคนที่พูดมากจนถูกกล่าวหาว่าเป็นแผ่นเสียงตกร่อง คือ นายชวน หลีกภัย พูดจนกลายเป็นคนแก่แผ่นเสียงตกร่อง แม้สิ่งที่ท่านพูดมากว่า 30 ปีจะเกิดขึ้นจริงในวันนี้ก็ตาม
----------------------------------
จาตุรนต์ ฉายแสง
- ทำไมคนเดือนตุลาถึงแตกกระจาย ทั้งที่เคยเอาชีวิตต่อสู้ร่วมกันมาเมื่อ 40 ปีก่อน
มันเป็นเรื่องพัฒนาการของสังคม เมื่อระบบสังคมนิยมพังทลายทุกคนก็อยู่ในสภาพกระจัดกระจาย ใช้ชีวิตของตนเอง เรียนรู้กันไปในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน ก็เป็นเรื่องเข้าใจได้ว่า หลังการต่อสู้เราไม่ได้คิดการใหญ่เหมือนพวกองค์กรปฏิวัติในลักษณะนั้น ในกระบวนการที่ว่ามานี้ทำให้เกิดประชาธิปไตยครึ่งใบ เป็นระบบทุนนิยม โดยไม่มีพลังออกมาต่อต้าน
- ในอดีตเคยร่วมต่อต้านระบบรัฐสภา แต่สุดท้ายท่านกลับยอมรับระบบนี้
ตรงนี้เป็นจุดต่างที่สำคัญของคนเดือนตุลา อิทธิพลความคิดสังคมนิยมในช่วงหลัง 14 ตุลา มันทำให้เราเคยปฏิเสธระบบรัฐสภา เห็นระบบเป็นเพียงเครื่องมือหรือเวทีที่ใช้เปิดโปงสิ่งต่าง ๆ รัฐสภาก็กลายเป็นโรงละครของชนชั้นนายทุน นั่นทำให้คนเดือนตุลาส่วนหนึ่งที่ยังเชื่อแบบนั้น จนทุกวันนี้ก็ยังปฏิเสธระบบนี้แต่ปฏิเสธแล้วต้องการอะไรแทนที่ ผมว่ายังไม่ชัดเจนและที่เป็นเช่นนี้ อาจเพราะหลังเหตุการณ์เดือนตุลา การพัฒนาความคิด พัฒนาอุดมการณ์แบบรัฐสภา มันไม่เข้มแข็ง มันอ่อนแอ
คนที่ยังเชื่อแบบนั้น แต่ไม่มีสิ่งอื่นมาแทนที่ และไม่มีพัฒนาเท่าที่ควร จึงทำให้มีนักรัฐศาสตร์ นักสังคมไทยบางส่วนที่ยังคิดและพยายามผลักดันให้เกิดประชาธิปไตยเต็มใบ โดยการยึดอำนาจกลับมา ทำให้มีรัฐธรรมนูญกลับมา และฝ่ายมีอำนาจ ที่ปัจจุบันเรียกว่าฝ่ายอำมาตย์ก็พยายามใช้รัฐธรรมนูญตรงนี้มาจำกัดอำนาจประชาชน
- หมายความว่าระบอบเผด็จการไม่ได้ล่มสลายไปเสียทีเดียว
นั่นเป็นส่วนหนึ่งเท่านั้น มันเป็นความอ่อนแอของนักคิดทางด้านการเมืองการปกครอง หรือจะพูดโดยรวมก็ไม่รู้จะโทษใคร แต่ก็ไม่มีการปลูกฝังแนวความคิดนี้ สุดท้ายก็ไปยอมจำนนอยู่กับความคิดว่าต้องมีประชาธิปไตยแบบไทย ๆ ที่บอกว่า การเลือกตั้งไม่ได้หมายความว่าเป็นประชาธิปไตย มันก็เป็นแนวคิดที่จะปฏิเสธอำนาจของประชาชน
- 40 ปีที่ผ่านมาระบบเผด็จการยังคงอยู่
จะเรียกอย่างนั้นก็ได้
- แนวคิดยึดอำนาจยังมีพลังมากกว่านักศึกษาที่เคยถูกมองว่าเป็นพวกหัวก้าวหน้าของประเทศ
นักศึกษาหรือคนเดือนตุลา จริง ๆ ก็เป็นส่วนน้อย และไม่ได้มีอิทธิพลในสังคมไทยเท่าใดนัก ไม่ว่าจะคิดแบบไหนหรือคิดต่างกันอย่างไร คนเดือนตุลาส่วนหนึ่งก็ปฏิเสธระบบรัฐสภา และพร้อมที่จะสนับสนุนคนดี มองว่าการเลือกตั้งไม่ใช่ทางออก การเลือกตั้งไม่ใช่ประชาธิปไตย จึงมีการสนับสนุนคนดี
นอกจากปฏิเสธในระบบรัฐสภา ยังมีเรื่องของทุนนิยมมาเกี่ยว แต่ก็ไม่มีกระบวนการต่อต้านระบบทุนนิยมที่ชัดเจน
ฉะนั้น ฝ่ายที่พูดถึงการต่อต้านทุนนิยมอยู่ก็เป็นลักษณะการต่อต้านทุนนิยมสามานย์ ลึก ๆ แล้วก็คือการต่อต้านนายทุนบางคนเท่านั้น เขาไม่ได้ต่อต้านระบบ
ขณะที่กลุ่มสุดท้ายก็ทำความเข้าใจว่าระบบทุนนิยมมันก็เป็นกันมานานแล้ว ก็คิดแต่ว่าจะสู้ต่อไปในระบบนี้อย่างไร ก็ตกผลึกว่า บ้านเมืองต้องเป็นประชาธิปไตย ต้องยึดโยงกับประชาชน
- ซึ่งท่านจึงเลือกที่จะพัฒนาประชาธิปไตยอยู่ในระบบทุนนิยม
(สวนทันที) ก็ไม่ใช่ว่าผมเลือก ความเข้าใจว่าระบบสังคมนิยมไม่ใช่ทางออก ก็เป็นความเข้าใจเรื่องนี้มาจะ 30 ปีแล้ว ระบบทุนนิยมมันก็มีมานานแล้ว มันเป็นของมันอยู่ ไม่ใช่ประเด็นว่าผมเลือกทุนนิยม
- แต่อีกปีกหนึ่งมองว่า ปีกพรรคเพื่อไทยกำลังรับใช้ทุนนิยมที่ผูกขาดอำนาจอยู่
ที่กล่าวหาว่าเราผูกขาดอำนาจ ผมว่ามันแปร่ง ๆ ระบบการเมืองที่ดีแต่ไม่ผูกขาดอำนาจทางการเมืองคืออย่างไร ผมคิดว่าระบบที่มีพรรคการเมือง ระบบรัฐสภาที่มีการตรวจสอบได้ มันมีหลักประกันกว่าที่จะมีการผูกขาดทางการเมือง โดยมีระบบที่ไม่ยึดโยงกับประชาชนหรือระบบอำมาตย์เสียอีก
- เรายังเรียกพวกเขาว่าเป็นฮีโร่ได้หรือไม่
การเคลื่อนไหวและการเปลี่ยนแปลงหลังเหตุการณ์ 14 ตุลายังคงเป็นหลักกิโล เริ่มต้นขั้นตอนการเปลี่ยนแปลงที่ทำให้สังคมไทยมีข้อสรุปอยู่ว่า ถ้าเป็นเผด็จการ ประชาชนจะทำอย่างไร และยังบอกเราว่า การรวมพลังเพื่อต่อสู้คัดค้านเผด็จการ มันไม่ใช่แค่ทำได้ แต่มันบอกว่า หากจะย้อนไปเป็นเผด็จการมาก ๆ พลังในสังคมก็จะไม่ยอม
พวกเขายังเป็นฮีโร่ในวันนั้น แต่ไม่ใช่วันนี้ วันนี้ก็คิดแตกต่างกันไปหมดแล้ว ไม่ใช่แค่ไม่ใช่ฮีโร่ หลายส่วนผมว่าเราถูกปฏิเสธ พูดแบบไม่ต้องพาดพิงใคร ก็มีหลายส่วนที่ไปสนับสนุนเผด็จการ ต่อต้านประชาธิปไตย ไม่สนับสนุนรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตยเยอะแยะ ดังนั้นไม่ใช่แค่ไม่ใช่ฮีโร่ แต่กลายเป็นผู้ที่ทำให้บ้านเมืองล้าหลัง ประชาชนขาดโอกาส ไม่มีอำนาจ เกิดระบบการปกครองที่ประชาชนไม่มีสิทธิ แล้วจะเรียกพวกเขาว่าฮีโร่อย่างไร
ฉะนั้น เมื่อเรียกคนเดือนตุลา คุณควรภูมิใจที่เป็นคนเดือนตุลามันไม่ได้แล้ว เพราะไม่รู้ว่าแปลว่าอะไร เขาอาจจะประณามบางกลุ่มบางคนที่สนับสนุนเผด็จการอยู่ก็ได้
- ยังอยากให้เรียกตัวท่านว่าเป็นคนเดือนตุลาหรือไม่
ผมไม่อยากให้เรียกมานานแล้ว แต่จะขอลาออกจากการเป็นคนเดือนตุลาก็ไม่ได้ ไม่รู้ไปลาออกที่ไหน (หัวเราะ)
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น